„Storia degli Italiani, tom 15” autorstwa Cesare Cantù to relacja historyczna napisana pod koniec XIX wieku. Tom ten prawdopodobnie bada językową i kulturową ewolucję języka włoskiego oraz jego początki, poruszając teorie dotyczące rozwoju włoskiego języka potocznego z łaciny. Zagłębia się w wpływy różnych dialektów i języków obecnych we Włoszech, analizując historyczne przemiany, które ukształtowały współczesny włoski. Otwarcie tej pracy stanowi wprowadzenie do nauki o językach i procesie komunikacji międzyludzkiej. Rozpoczyna się od omówienia fizjologicznych i intelektualnych warunków niezbędnych do rozwoju języka, podkreślając różnice między ludźmi a zwierzętami. Cantù przedstawia trzy główne teorie dotyczące ewolucji języka włoskiego, rozważając historyczne zmiany od łaciny do języka potocznego. Podkreśla znaczenie śledzenia zmian językowych w czasie, sugerując, że włoski wyłonił się naturalnie z łaciny, a nie nagle pod wpływem czynników zewnętrznych, co stanowi podstawę do głębszego badania dialektów i ich kontekstów historycznych w całych Włoszech.