"Giovanni Tolu, tom 1/2: Historia sardyńskiego bandyty opowiedziana przez niego samego" autorstwa Enrico Costy to narracyjna literatura faktu, napisana pod koniec XIX wieku. Przedstawia życie słynnego sardyńskiego bandyty Giovanniego Tolu jako spowiedź w pierwszej osobie, ujętą w ramy historycznych notatek autora-redaktora dotyczących bandytyzmu w Logudoro. Skupia się na charakterze Tolu, jego kodeksach honoru oraz siłach społecznych kształtujących życie banity, z odniesieniami do innych osławionych postaci sardyńskiej tradycji bandytyzmu. Otwarcie tomu opisuje, jak starszy gość ujawnia autorowi, że jest Tolu, prosząc o skorygowanie mitów poprzez podyktowanie szczerej, nieupiększonej historii życia; Costa zgadza się i przysięga wiernie opublikować spowiedź, dodając jedynie krótkie notatki. Zanim Tolu zacznie mówić, Costa wstawia obszerny szkic historyczny na temat bandytyzmu – od precedensów biblijnych i europejskich po stulecia przypadków sardyńskich – pokazując, jak feudalne zabezpieczenia, brutalność państwa, romantyczne legendy i polityczne wstrząsy sprzyjały temu zjawisku i je wypaczały. Kontrastuje starszego „honorowego” bandytę z późniejszymi formami przestępczości, umiejscawiając Tolu jako ostatniego przedstawiciela tego pierwszego. Narracja rozpoczyna się od dzieciństwa Tolu we Florinas: duża, niegdyś zamożna rodzina, która popadła w trudności, surowy i prawy ojciec, brat bliźniak oraz lata spędzone jako kościelny zakrystianin, zanim zajął się ciężką pracą rolniczą. Po śmierci ojca bierze na siebie obowiązki rodzinne, pracuje ciężko na wsi Sassari, kupuje cennego czarnego konia i trzyma się z dala od tawern i flirtów – kreśląc obraz pilnej, opanowanej młodości, zanim w jego życie wkroczyło przestępstwo.