„Una misura eccezionale dei Romani, Il senatus-consultum ultimum (studium historii i rzymskiego prawa publicznego)” Corrado Barbagallo to studium historyczno-prawne napisane na początku XX wieku. Bada ono *senatus consultum ultimum* jako nadzwyczajne zabezpieczenie Rzymu, katalogując przypadki jego zastosowania, rekonstruując ramy prawne, które je umożliwiały, oraz wyjaśniając jego funkcję polityczną w trakcie walk między popularami a optymatami. Praca analizuje procedury, formuły i skutki (w tym *hostis publicus*, *tumultus*, *iustitium*, *intercessio* i *provocatio*) oraz przedstawia argumenty, w jaki sposób i dlaczego ten nadzwyczajny środek powstał, trwał i zakończył się wraz z porządkiem imperialnym. Wstęp do studium wyznacza trzy cele – opisanie każdego przypadku zastosowania dekretu, odtworzenie warunków konstytucyjnych, które na to pozwalały, oraz interpretację jego natury – jednocześnie deklarując jasne stanowisko metodologiczne, które preferuje socjologiczne (materialistyczne