„Storia della città di Roma nel medio evo, vol. 5/8” Ferdinanda Gregoroviusa to opracowanie historyczne napisane w połowie XIX wieku. Śledzi ono XIII wiek Rzymu jako szczytowy okres średniowiecza, koncentrując się na walce o władzę między papiestwem, cesarstwem a samorządną komuną rzymską. Tom łączy analizę instytucjonalną z żywymi scenami – zwłaszcza obrzędami papieskimi i miejskimi widowiskami – osadzonymi w kontekście powstawania włoskich republik miejskich i konfliktów frakcyjnych. Wstęp do dzieła przedstawia XIII wiek jako apogeum średniowiecza: Kościół zyskuje na znaczeniu, imperium Hohenstaufów chyli się ku upadkowi, a włoskie komuny walczą o wolność miejską w obliczu walki gwelfów z gibelinami. Gregorovius opisuje wybór Innocentego III i bogato szczegółową procesję koronacyjną, a następnie ukazuje, jak papież podporządkowuje prefekta władzy papieskiej i zapewnia sobie kontrolę nad Senatem, podczas gdy Komuna zachowuje znaczną autonomię. Relacjonuje szybkie przywrócenie Państwa Papieskiego po śmierci Henryka VI, stanowisko Ligi Toskańskiej oraz wojnę Rzymu z Viterbo o Vitorchiano, zakończoną podporządkowaniem Viterbo Senatowi Rzymskiemu pod papieską mediacją. W Rzymie rosną w siłę nowe rody szlacheckie (Orsini, Conti, Savelli); spory o spadek po rodzie Poli wywołują wojnę miejską z użyciem wież i barykad, zmuszając Innocentego do ucieczki do Anagni, zanim powróci, by narzucić porozumienie, które przywraca papieskie prawo do wyznaczania Senatu i koncentruje władzę wykonawczą w rękach jednego Senatora. Narracja następnie przenosi się na Sycylię: Innocenty zostaje opiekunem młodego Fryderyka, odpiera plany niemieckich baronów i Markwarda oraz popiera roszczenia Waltera z Brienne’a w Apulii, przygotowując grunt pod kampanie na południu. (To jest automatycznie wygenerowane streszczenie.)