„Dowcip i jego stosunek do nieświadomości” Sigmunda Freuda to studium psychoanalityczne opublikowane w 1905 roku. Freud analizuje ukryte mechanizmy psychologiczne stojące za dowcipami i humorem, kreśląc paralele między tworzeniem dowcipów a funkcjonowaniem snów i umysłu nieświadomego. Bada, w jaki sposób dowcipy pozwalają nam przezwyciężyć zahamowania społeczne i zaspokoić wyparte instynkty za pomocą specyficznych technik językowych. Praca ta ujawnia, co nasz śmiech mówi o myślach i pragnieniach, które tłumimy w codziennym życiu.