Powieść Fontane'a przedstawia losy starego szlacheckiego rodu von Stechlin z Brandenburgii. W centrum fabuły stoi 66-letni wdowiec, były major Dubslav von Stechlin, człowiek o łagodnym usposobieniu i otwarty na odmienne opinie, mieszkający w fikcyjnym zamku nad jeziorem Stechlin. Akcja, choć skąpa w wydarzenia, koncentruje się na licznych rozmowach i debatach toczonych przez Dubslava z jego synem Woldemarem, przyjaciółmi, lokalnym pastorem Lorenzenem (o poglądach socjaldemokratycznych) oraz jego konserwatywną siostrą Adelheid. Rozmowy te odzwierciedlają zderzenie tradycyjnych, konserwatywnych wartości z nowymi, liberalnymi i socjaldemokratycznymi ideami epoki. W międzyczasie Woldemar nawiązuje relację z córkami hrabiego Barby z Berlina – błyskotliwą Melusine i cichą Armgard, ostatecznie zaręczając się i żeniąc z Armgard. Dubslav, mimo że zostaje nominowany na kandydata do Reichstagu, przegrywa wybory, co w skrytości go cieszy. Ostatecznie stary major umiera, a młoda para, po krótkiej podróży poślubnej, wraca do Stechlin. Powieść kończy się refleksją Melusine o konieczności szanowania starego, ale życia dla nowego.