„Północ i Południe” Elizabeth Cleghorn Gaskell to powieść społeczna, opublikowana w latach 1854–55. Kiedy Margaret Hale jest zmuszona opuścić swój spokojny wiejski dom w południowej Anglii i przenieść się do przemysłowego miasta Milton, staje twarzą w twarz z surowymi realiami rewolucji przemysłowej. Jest świadkiem ostrych starć między właścicielami fabryk a robotnikami podczas pierwszych strajków, a także wchodzi w konflikt z Johnem Thorntonem, dumnym właścicielem przędzalni bawełny, który gardzi swoimi pracownikami. Powieść ukazuje jej ewoluujące zrozumienie społeczeństwa przemysłowego oraz jej skomplikowaną relację z Thorntonem.